در كتاب شريف نهج البلاغه كه حاوى سخنان نغز و حكيمانه حضرت على عليهالسلام مى باشد ، مساله ايمان از جايگاه و اهميت ويژه اى برخوردار است و به جهات گوناگون آن پرداخته شده است كه در اين نوشتار به نمونه هايى از آن اشاره مى شود :
«همانا بهترين چيز كه نزديكى خواهان به خدا سبحان بدان توسل مى جويند ايمان به خدا و پيامبر ... است.» (1)
«برخى ايمان در دلها برقرار است ، و برخى ديگر ميان دل ها و سينه ها عاريت و ناپايدار.» (2)
و در جاى ديگر درباره حقيقت ايمان فرمودند :
«ايمان ، شناختن به دل و اقرار به زبان و فرمان بردن با اندام ها است.» (4)
2 - كلمه 333 كلمات قصار ص 420 نهج البلاغه :
(در صفت مؤمن فرمود :) شادمانى مؤمن در رخسار اوست و اندوه وى در دلش. سينه
او هر چه فراخ تر است و نفس وى هر چه خوارتر. برترى جستن را خوش نمى دارد، و شنواندن
نيكى خود را به ديگران دشمن مى شمارد. اندوهش دراز است ، همتش فراز. خاموشى اش
بسيارست ، اوقاتش گرفتار ، سپاسگزار است ، شكيبايى پيشه است ، فرو رفته در انديشه
است ، نياز خود به كس نگويد ، خوى آرام دارد ، راه نرمى پويد. نفس او سخت تر از
سنگ خارا - در راه ديندارى - و او خوارتر از بنده - در فروتنى و بى آزارى.
و نيز فرمود : «ايمان آن است كه راستى را برگزينى كه به زيان تو بود بر دروغى كه تو را سود دهد و گفتارت بركردارت نيفزايد و چون از ديگرى سخن گويى ترس از خدا در دست آيد.» (6)
«همنشينى پيروان هوا فراموش كردن ايمان و جاى حاضر شدن شيطان است. از دروغ دورى گزينيد كه از ايمان به دور است ... بر هم حسد مبريد كه حسد ايمان را مى خورد چنانكه آتش هيزم را.» (7)
1 - اعمال صالح
«ايمان را بر كرده هاى نيك دليل توان ساخت و از كردار نيك ايمان را توان شناخت.»
(8)
2 - سلامت قلب :
«ايمان بنده اى استوار نگردد تا دل او استوار نشود و دل او استوار نشود تا زبان
او استوار نگردد.» (9)
3 - صبر :
«صبر و شكيبائى نسبت به ايمان مثل سر است نسبت به تن ، همانطور كه تنى سر ندارد
فايده اى ندارد ، ايمانى هم كه صبر و شكيبائى در او نباشد فائده اى ندارد» (10)
4 - حياء :
«هيچ ايمانى مثل حياء نيست.» (11)
1 - شهود حق :
«ديده ها او را آشكارا نتوان ديد ، اما دلها با ايمان درست بدو خواهد رسيد.»
(12)
2 - توان فهم معارف عالى :
(1) نهج البلاغه، خطبه 110
(2) همان خطبه 189
(3) همان، كلمات قصار، 31
(4) همان، 227
(5) همان 310
(6) همان، 458
(7) همان، خطبه، 86
(8) نهج البلاغه، خطبه، 156
(9) همان، 176
(10) همان، كلمات قصار، 82
(11) همان، 113
(12) همان، خطبه، 179
(13) همان، خطبه 189
نهج البلاغه
دكتر سيد جعفر شهيدى
ایمان در نهج البلاغه ، ايمان در اندیشه حضرت على ،