از جمله
مواردي كه در قرآن مجيد به آن اهميت فراواني داده شده است؛ دعا و نيايش و ارتباط
با خداوند متعال است.
برخي از مواردي كه در آيات قرآن درباره دعا و نيايش آمده است، عبارتند از :
1. قرآن به دعا و نيايش دستور داده، از بندگان مي خواهد تا از اين بركت عظيم
كه منشأ رسيدن به تمامي فيوضات الهي و خير دنيا و آخرت است، غفلت نكنند.
خداوند متعال در قرآن كريم چنين مي فرمايد: «پروردگارتان فرمود: مرا بخوانيد تا
شما را اجابت كنم.» (مومن/60)
2. قرآن ، دعا را از نشانه هاي صالحان ذكر فرموده است : «آنان در كارهاي نيك شتاب مي نمودند و ما را از روي رغبت و بيم مي خواندند.» (انبياء/90)
3. قرآن ، دعا و نيايش را امري فطري و ضروري دانسته و تنها راه نجات از گرفتاري
ها و مشكلات را نيايش پروردگار معرفي مي كند :
«و چون انسان را آسيبي رسد، ما را به پهلو خوابيده يا نشسته يا ايستاده مي خواند
و چون گرفتاريش را برطرف كنيم ، چنان مي رود كه گويي ما را براي گرفتاري كه به
او رسيده ، نخوانده است.» (يونس/12)
علاوه بر آيات قرآن ، روايات فراواني نيز درباره اهميت دعا و نيايش در كتاب
هاي روايي به چشم مي خورد. به عنوان نمونه ، پيامبر (ص) دعا را همان عبادت دانسته
، مي فرمايد : «الدعاء هو العباده ؛ دعا همان عبادت است.» (1)
همچنين آن حضرت مي فرمايد : «الدعاء مخ العباده و لايهلك مع الدعاء احد ؛ دعا مغز
عبادت است و با دعا احدي هلاك نخواهد شد. (2)
از علي (ع) نقل شده كه فرمود :
«الدعاء مفاتيح النجاح و مقاليد الفلاح؛ دعا كليدهاي نجات ]و كاميابي[ و گنجينه
هاي رستگاري است.»(3)
«بيا تا برآريم دستي ز دل
كه نتوان درآورد فردا ز گل
برآرد تهي دست هاي نياز
ز رحمت نگردد تهيدست باز
قضا خلعتي نامدارش دهد
قدر، ميوه اي در كنارش نهد
مپندار از آن در كه هرگز ببست
كه نوميد گردد برآورده دست
همه طاعت آرند و مسكين نياز
بيا تا به درگاه مسكين نواز
چو شاخ برهنه برآريم دست
كه بي برگ از اين بيش نتوان نشست»(4)
2. كسب حلال :
در اين باره رسول گرامي اسلام (ص) فرمودند :
هركس دوست دارد دعايش مستجاب شود، آنچه را مي خورد و كسب مي كند ، پاكيزه نمايد.»
(6)
3. حضور قلب :
پيامبر اكرم(ص) مي فرمايد : خداي عزوجل دعاي برخاسته از قلب غافل را مستجاب نكند.»
(7)
4. واقعي بودن نياز :
در بسياري از مواقع ، انسان چيزي را با پافشاري و با تمام وجودش از خداوند مي خواهد
درحالي كه به سود و نياز واقعي او نيست.
در اين زمينه امير مؤمنان علي (ع) فرموده است : چه بسا انسان بر كاري حريص است
و همين كه آن را يافت ، دوست دارد كه (اي كاش) آن را نمي يافت.» (8)
5. همراه بودن دعا با عمل :
از ديگر شرايط استجابت دعا، همراه بودن آن با كار و تلاش است.
علي (ع) در اين باره مي فرمايد : دعا كننده بدون عمل (و تلاش) مانند تيرانداز بدون
«زه» است.» (9)
در روايات اسلامي علاوه بر اينكه توصيه شده ، هرگاه نسيم رحمت الهي وزيدن گرفت و انسان احساس كرد ميل به سخن گفتن با خدا پيدا كرده، دعا كند ، زمان هايي نيز به عنوان وقت هاي مناسب تر براي دعا سفارش شده است ؛ ازجمله آنها مي توان به موارد زير اشاره كرد :
1.بعد از اقامه فريضه نماز :
امام صادق (ع) فرمودند : «همانا پروردگار ، نماز را در محبوب ترين وقت ها نزد خود
واجب كرد ؛ پس، حاجت هاي خود را پس از (اقامه) نمازهايتان طلب كنيد.» (10)
2. شب و روز جمعه :
از امام صادق (ع) روايت است كه وقتي فرزندان يعقوب از پدر خواستند تا براي آنها
استغفار كند ، حضرت فرمود : اين طلب استغفار را تا سحرگاه شب جمعه به تأخير انداخت.
(11)
از روايات استفاده مي شود كه برخي از دعاها از بقيه به اجابت نزديك تر است.
امام صادق (ع) فرمودند :
سه دعاست كه از خداي تعالي پوشيده نمي ماند (و مستجاب مي شود) : دعاي پدر در حق
فرزندش هرگاه نسبت به او نيكوكار (و فرمانبردار) باشد و نفرين پدر در حق او هرگاه
وي را بيازارد (و نافرماني كند) نفرين ستمديده در حق ستمگر و دعاي ستمديده در حق
كسي كه انتقام او را از ستمگر گرفته باشد ؛ دعاي مرد مؤمن در حق برادر مؤمن خود
كه به خاطر ما او را كمك مالي كرده باشد و نفرين او در حق برادرش كه به وي محتاج
شده و او مي توانسته است نيازش را برطرف سازد و نكرده است.» (14)
از جمله دعاهاي مستجاب، دعاي كودكاني است كه به گناهان آلوده نشده باشند.
رسول اكرم(ص) فرمودند : دعاي كودكان امت من مستجاب است، مادامي كه به گناه آلوده
نشوند.» (15)
1و2- بحارالانوار، ج 39، ص003، روايت 73
3- بحار، ج 39، ص 143
4- بوستان سعدي
5- بحارالانوار، ج 39، ص 863
6- همان، 39، ص 373
7- من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 763
8- ترجمه عده الداعي، ص 8
9- بحارالانوار، ج 87، ص60
10- همان، ج 58، 423
11- ترجمه عده الداعي، ص 30
12- اصول كافي، ج 2، ص 874
13- وسائل الشيعه، ج 7، ص 230
14- امالي طوسي، ص 082، ح 145
15- بحارالانوار، ج 09، ص 753
منبع : روزنامه کیهان
دعا شرایط اجابت دعا زمان دعا دعای مستجاب