ارتباط با امام زمان (عج) در عصر غیبت

1. براى اين كه عقيده بزرگان شيعه در اين موضوع روشن شود مسأله 18 (جوابات المسائل الميافارقيات) سيد مرتضى را در اين جا مى آوريم : از سيد مرتضى سؤال شده كه در روايت آمده : سرور ما رسول خدا و مولاى ما اميرالمؤمنين عليهما السلام نزد هر محتضرى حاضر مى شود (بحارالانوار ج88/6). ...
2. (ارشاد) شيخ مفيد ج340/2 مؤسسه آل البيت
3. (اعلام الورى) امين الاسلام طبرسى 416/ دارالمعرفة بيروت ؛ (كشف الغمه) على بن عيسى اربلى ج320/3 دارالكتاب الاسلامى بيروت ؛ (مرآة العقول) علامه مجلسى ج52/4 ، دارالكتب الاسلامية تهران
4. (الفصول المختاره) شيخ مفيد 328/ كنگره هزاره شيخ مفيد ؛ (بحارالانوار) علامه مجلسى50 / 504 مؤسسة الوفاء بيروت
5. (المسائل العشرة فى الغيبة) شيخ مفيد كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد
6. (فرق الشيعه) نوبختى ترجمه جواد مشكور 139/ علمى و فرهنگى تهران ؛ (المقامات و الفرق) عبدالله اشعرى تحقيق محمد جواد مشكور 102 در اين كتاب پانزده گروه ذكر شده است.
7. (مروج الذهب) مسعودى ج 199/4 دارالمعرفة بيروت ؛ (بحارالانوار) ج 336/50
8. (الفصول المختاره) شيخ مفيد 321
9. (كمال الدين و تمام النعمه) شيخ صدوق تحقيق على اكبر غفارى/ 434 انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين ؛ (اعلام الورى) امين الاسلام طبرسى 425

10. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 415/ 417 مؤسسة المعارف الاسلامية قم
11. (همان مدرك) 397 ـ 412
12. (تاريخ الغيبة الصغرى) سيد محمد صدر 404 ؛ دارالمعارف للمطبوعات بيروت. زمان مرگ عثمان بن سعيد مشخص نيست و آنچه در اين كتاب آمده حدسى است.
13. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 366
14. (همان مدرك) 386
15. (همان مدرك) 394
16. (همان مدرك) 291 ؛ (كمال الدين و تمام النعمه) 484 ؛ (وسائل الشيعه) ج101/18
17. (همان مدرك) 390
18. (كمال الدين و تمام النعمه) 516
19. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 253 41. (منتخب الاثر فى الامام الثانى عشر) لطف الله صافى 400/ داورى قم

20 . (مفردات) راغب اصفهانى 267/ دار المعرفة بيروت
21. (مصباح المنير) 324 فيّومى دارالهجره قم
22. (كتاب الغيبة) ابو زينب محمدبن ابراهيم نعمانى 160 ، تحقيق على اكبر غفارى مكتبة الصدوق تهران
23. (وافى) فيض كاشانى ج414/2 ـ 416 مكتبة الامام اميرالمؤمنين اصفهان
24. (حق المبين) 87/ چاپ سنگى
25. (المسائل العشرة فى الغيبة) شيخ مفيد82 ؛ (الرسالة الاولى فى الغيبة) شيخ مفيد/ 12 گنگره هزاره شيخ مفيد
26. (كمال الدين وتمام النعمه) شيخ صدوق 516
27. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 395
28. (اعلام الورى) امين الاسلام طبرسى 417
29. (مجمع الرجال) قهپائى ج189/7 ، دارالكتب العلميه به نقل از (ربيع الشيعه) سيدبن طاووس. محدث نورى (ربيع الشيعه) را خلاصه اى از اعلام الورى مى داند.

30. (الاحتجاج) ابومنصور احمدبن على بن ابى طالب طبرسى تحقيق خرسانى ج 478/2 مؤسسة الاعلمى بيروت
31. (كشف الغمه) على بن عيسى اربلى ج320/3 دارالكتاب الاسلامى
32. (بحارالانوار) علامه مجلسى ج361/51
33. (مرآة العقول) علامه مجلسى ج53/4 دارالكتب الاسلاميه
34. (نوادر الاخبار) فيض كاشانى تحقيق مهدى انصارى قمى233/ مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
35. (الخرايج والجرائح) قطب الدين راوندى ج1128/3 ح 46 موسسه الامام المهدى قم ؛ (اثبات الهداة) شيخ حرّ عاملى ج693/3 ح112 ؛ (معجم احاديث الامام المهدى) ج317/4 318 تحت اشراف كورانى
36. (كمال الدين و تمام النعمه) 516
37. (كتاب الغيبه) طوسى 395
38. (كتاب الغيبه) شيخ طوسى /  2
39. (جنة الماوى) محدث نورى چاپ شده در (بحارالانوار) ج318/53

40. (نجم الثاقب) محدث نورى 484/ باب هشتم جعفرى مشهد
41. (بحارالانوار) ج51 / 377
42. (مجمع الرجال) قهپائى ج190/7
43. (مكيال المكارم) سيد محمد تقى موسوى اصفهانى ترجمه سيد مهدى حائرى قزوينى ج507/2 دفتر تحقيقات و انتشارات بدر
44. (كمال الدين و تمام النعمة) شيخ صدوق512
45. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 242 ، چاپ قديم مكتبة نينوى ؛ (اثبات الهداة) ج693/3 ح 112 باب معجزات صاحب الزمان
46. (كمال الدين و تمام النعمه) 520
47. (علل الشرايع) شيخ صدوق 69/ 403. دار احياء التراث العربى بيروت
48. (همان مدرك) 69/ 132 240 403
49. (همان مدرك) 175

50. (همان مدرك) 68/ 131 405
51. (خصال) شيخ صدوق 451/ ح57 انتشارات اسلامى قم
52. (همان مدرك) 314/ 330 451 543
53. (همان مدرك) / 451 572 603 652 650
54. (همان مدرك) 345
55. (همان مدرك) 387
56. (همان مدرك) 291/ 250 387
57. (همان مدرك) 345/ 285
58. (معجم رجال الحديث) آقاى خويى ج274/4 دارالزهراء بيروت
59. (همان مدرك) 275 60. (مستدرك الوسائل) محدث نورى ج657/3 چاپ سنگى

61. (عيون اخبار الرضا) شيخ صدوق تحقيق سيد مهدى حسينى لاجوردى ج174/2 62. (همان مدرك) 230
63. (همان مدرك) ج24/2 174 214 230 237 242 255 259 262 263 272 ؛ ج72/1 88 120 141 192 277
64. (همان مدرك) ج141/1 ج24/2 65. (همان مدرك) ج259/2
66. (امالى) شيخ صدوق ترجمه محمد باقر كمره اى 60/ 68 123 كتابخانه اسلاميه و عربى / 58 65 107
67. (همان مدرك) / 38
68 . (همان مدرك) / 243
69. (همان مدرك) 409/ 552 583 657 670

70. (من لايحضره الفقيه) شيخ صدوق تحقيق على اكبر غفارى ج 4 / 422 دارالتعارف بيروت ؛ (مستدرك الوسائل) ج660/3 چاپ سنگى
71. (من لايحضره الفقيه) تحقيق على اكبر غفارى ج476/4 ؛ (مستدرك الوسائل) ج657/3
72. (من لايحضره الفقيه) ج4 / 91 19 132
73. (معجم رجال الحديث) ج173/5
74. (تهذيب الاحكام) شيخ طوسى ج95/6 ح 2177 دارالتعارف بيروت
75. (نهاد آموزش اسلامى) دكتر منيرالدين احمد ترجمه محمد حسين ساكت 60 آستان قدس ؛ (اقرب الموارد) ج 104/2 كتابخانه آية اللّه مرعشى قم
76. (امالى) شيخ صدوق 15
77. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى417
78. (كمال الدين و تمام النعمة) 512
79. (لسان الميزان) ابن حجر ج271/2 شماره 1121

80. (اثبات الهداة) ج693/3
81. (كافى) كلينى تحقيق على اكبر غفارى ج431/1 دارالتعارف بيروت
82. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 253/ ح 239 227 و 224 223 225 226 و از احاديث 229 230 231 ـ 232 پيداست كه حضرت را در كودكى ديده اند.
83. ر . ك به : پاورقي هاى 26 تا 32
84. (رجال) سيد بحرالعلوم ج320/3 مكتبة الصادق تهران
85. (كتاب الغيبة) نعمانى 14
86. (همان مدرك) 144 87. (همان مدرك) 145
88. (همان مدرك) 164 89. (كمال الدين و تمام النعمه) 370

90. (كافى) ج332/1 (الوافى) ج403/2 91. (نجم الثاقب) 59
92. (الوافى) ج2
93. (كمال الدين وتمام النعمه) 482
94. (نجم الثاقب) 58 ؛ (بحارالانوار) ج32/51
95. (بحارالانوار) ج33/51
96. (نجم الثاقب) 58 ؛ (فرق الشيعه) نوبختى ترجمه و تعليق از محمد جواد مشكور 154 ، علمى و فرهنگى
97. (كافى) ج333/1
98. (وافى) ج403/2 99. (كمال الدين و تمام النعمه) 648 100. (همان مدرك) 368

102. براى آگاهى از اقوال در اين باره ر . ك : (مكيال المكارم) ج172/2، (كمال الدين و تمام النعمه) ج369/2 پاورقى
103. (نجم الثاقب) 58 ؛ (كمال الدين و تمام النعمه ) 307
104. (كمال الدين و تمام النعمه) 309/ 648
105. (اعتقادات) شيخ صدوق 93/ 95 ؛ شيخ صدوق مى نويسد : "و نعتقد حجة الله فى ارضه وخليفته على عباده فى زماننا هذا هو القائم المنتظر محمدبن الحسن بن على بن محمد…"
106 . (ارشاد) شيخ مفيد ج2 / 342
107. (نجم الثاقب) 247 ؛ (كلمه طيبه) 461 اسلاميه تهران
108. (كافى) ج339/1
109. (كتاب الغيبة) نعمانى 176/ ح16 ؛ در نقل نعمانى آمده. (لايرونه فيه)

110. (مرآة العقول) ج47/4 112 . (الكافى) ج337/1 ؛ (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 251 ؛ (كمال الدين و تمام النعمه) 440/ (وافى) ج413/2
111. (همان مدرك) 175/ ح15
113. (كتاب الغيبة) نعمانى 175/ ح13 و 14
114 . (مرآة العقول) ج4 / 42
116. (كمال الدين و تمام النعمه)440/ ح10
117. (كمال الدين و تمام النعمه) 303 ؛ (نوادر الاخبار) فيض كاشانى 227
118. (همان مدرك) 304
119. (همان مدرك) 304 ـ 302 ح9 11 12 15 17 18

120. (كتاب الغيبة) نعمان 143/ 144
121. (كمال الدين و تمام النعمه) 323
122. (بحارالانوار) ج137/51
123. (همان مدرك) 145
124. (ارشاد) ج375/2
125. (جنة المأوى) 266/ محمد حسين كاشف الغطاء با تعليقات شهيد قاضى طباطبايى تبريز
127. (كتاب الغيبة) نعمانى 160
126. اين سخن از كسى است كه براى نوشتن كتاب خود به شيراز بغداد طبريه اردن دمشق و حلب سفر كرده است. رك . ك : (غيبت) نعمانى مقدمه 11
128. (الرسالة الاولى فى الغيبة) شيخ مفيد 12 ، كنگره هزاره شيخ مفيد

130. (رسائل الشريف المرتضى) ج 297/2 ؛ و حاشية (اللوامع الالهية) فاضل مقداد با حاشيه و تعليقات شهيد قاضى طباطبايى 289/ تربيت تبريز
131. (الشافى فى الامامة) سيد مرتضى با تحقيق سيد عبدالزهراء حسينى خطيب و سيد فاضل ميلانى مؤسسة الصادق للطباعة والنشر تهران
132. (المقنع فى الغيبة) چاپ شده در مجله (تراثنا) شماره 213/27 مؤسسه آل البيت قم
133. (اعلام الورى) 440
134. (كشف الغمه) 328/3
135. (كنز الفوائد) كراجكى ج218/2 دار الذخائر
136. (المنقذ من التقليد) سديد الدين محمود الحمصى الرازى ج378/2 انتشارات اسلامى قم
137. (تلخيص الشافى) تحقيق سيد حسين بحرالعلوم ج221/4 222 و 217 عزيزى قم
138. (كتاب الغيبه) 99 ؛ (بحارالانوار) ج196/51 ؛ (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) ج313/53
139. (الخرائج والجرائح) قطب راوندى (م : 573) ج475/1 ح 18 مؤسسة الامام المهدى قم. سال 1409 اين حكايت را راوندى با تعبير (روى عن ابى القاسم جعفربن محمدبن قولويه) آورده است. بين ابن قولويه (م : 369) و راوندى بيش از دو قرن فاصله دارد. ديگران نيز جريان را از خرائج نقل كرده اند.

140. (تلخيص الشافى) ج34/1 مقدمه ؛ (الاعلام) زركلى ج273/3 دارالعلم للملايين
141. (تلخيص الشافى) 217/4
142. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 93
143. علامه مجلسى پس از نقل ديدگاه هاى شيخ طوسى بر آنها انتقاداتى دارد از جمله در اين باره كه " هيچ كس نمى داند مگر حال خود را " كه نتيجه آن مقصر دانستن كسانى است كه حضرت را نمى بينند سخنانى دارد. ر . ك : (بحارالانوار) ج214/51. اين ديدگاه در پاورقى چاپ جديد (كتاب الغيبه) شيخ طوسى 99/ نيز ذكر شده است.
144. (كشف الغمه) ج328/3
145. (الشافى فى الامامه) سيد مرتضى ج149/1 و 148 وى در پاسخ از اين اشكال : اگر غيبت امام زمان (ع) از باب ترس از دشمنان است ، چرا بر اولياى خود ظاهر نمى شود دو جواب مى دهد و احتمال ارتباط را سومين پاسخ قرار داده است : ...
146. (اعلام الورى)440
147. (رسائل الشريف المرتضى) ج299/2 ؛ (المقنع فى الغيبة) چاپ شده در مجله (تراثنا) شماره 221/27
148. قاعده لطف از قواعد كلامى است كه متكلمان به آن بر وجود و لزوم معصوم استدلال مى كنند. و اين بدان معنى است كه خداوند زمينه نزديكى انسان به طاعت و دورى او را از معصيت فراهم مى كند اما نه به گونه اى كه به حد اجبار برسد ....
149. علامه طباطبائى (شيعه در اسلام152/) بر تأثير معنوى امام در نفوس تأكيد مى كند و مى نويسد :
بديهى است كه حضور و غيبت جسمانى امام. در اين باب تأثيرى ندارد و امام از راه باطن به نفوس و ارواح مردم اشراف و اتصال دارد. اگر چه از چشم جسمانى ايشان مستور است وجودش پيوسته لازم است. اگر چه موقع ظهور و اصلاح جهانيش تاكنون نرسيده
اميرالمؤمنين(ع) در حديثى بر تأثير حضرت در دل هاى مؤمنين اشاره مى فرمايد : " ان غاب عن الناس شخصه فى حال هدايتهم فان علمه و آدابه فى قلوب المؤمنين مثبتة فهم بها عاملون " كمال الدين 303

150. (الرسالة الاولى فى الغيبة) شيخ مفيد 13/ گنگره هزاره شيخ مفيد
151. (كافى) ج 340/1 ؛ (بحارالانوار) ج153/52 157 ؛ (كتاب الغيبة) نعمانى 188/ ح41
152. (مرآة العقول) ج50/4
153. (شرح كافى) ملا صالح مازندرانى ج 243/6 تحقيق و تعليق شعرانى اسلاميه تهران
154. (بحارالانوار) ج158/52
155. (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) ج320/53
156. (جامع الرواة) ج547/1 دار الاضواء بيروت
157.(بحارالانوار) ج157/52
158. (كتاب الغيبة) نعمانى 188/ ح43 159. (مرآة العقول) ج50/4

160. (همان مدرك) 52
161. (شرح كافى) ملا صالح ج243/6
162. (وافى) ج412/2
163. (كافى) ج 340/1
164. (كتاب الغيبة) نعمانى 170
165. (شرح كافى) ملا مصالح ج245/6 ح19
166. (مرآة العقول) ج52/4
167. (وافى) ج416/2
168. (كتاب الغيبة) نعمانى 171 17 169. (بحارالانوار) ج153/52

170. (كتاب الغيبة) 162/ ح120
171. (همان مدرك) 61/ ح60
172. (منتخب الاثر) لطف اللّه صافى 253/ به نقل از : (البرهان فى علامات آخر الزمان) متقى هندى
173. (المسائل العشرة فى الغيبة) 82/ كنگره هزاره شيخ مفيد
174. (كشف القناع) اسداللّه تسترى معروف به محقق كاظمى 230 ، چاپ سنگى افست مؤسسه آل البيت قم
175. (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) ج321/53
176. (نجم الثاقب) 489
177. (الدرر الفوائد) 372/ انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين قم
178. (كنزالفوائد) ج218/2 ؛ فاما الذى يجب ان يفعله اليوم المسترشدون ويعوّل عليه المستفيدون فهو الرجوع الى الفقهاء من شيعة الائمة وسؤالهم فى الحادثات عن الاحكام والاخذ بفتاويهم فى الحلال والحرام. فهم الوسائط بين الرعية وصاحب الزمان عليه السلام والمستودعون احكام الشريعة الاسلام و لم يكن الله تعالى يبيح [لحجته] صلى اللّه عليه الاستتار إلاّ وقد اوجد (للأمة) من فقه آبائه ما تنقطع به الأعذار
179. (الرسالة الاولى فى الغيبه) شيخ مفيد 15 ، كنگره

180. (مهج الدعوات) سيد بن طاووس 280 ، دارالذخائر قم ؛ (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) جلد 228/53
181. (مهج الدعوات) 296
182. (الخرائج والجرائح) ج475/1 ؛ (بحارالانوار) ج56/52
183. (فرج المهوم) 247/ رضى قم 184. (مستدرك الوسائل) ج519/3 چاپ سنگى
185. (بحارالأنوار) ج151/52
186. (كتاب الغيبة) شيخ طوسى 412
187. (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) ج319/53 ؛ ج171/52. مجلسى اين داستان را در باب مستقلى ذكر كرده چون به آن اعتماد كامل نداشته است.
188. (طبقات اعلام الشيعه قرن هشتم) آقا بزرگ تهرانى 145
189. (حق المبين) 87/ چاپ سنگى ؛ (انوار النعمانية) نعمت الله جزائرى تحقيق و حواشى از قاضى طباطبائى ج64/2 تبريز

190. (نجم الثاقب) 349
191. (همان مدرك) 347
192. (الانوار النعمانيه) ج69/2 پاورقى ؛ (اربعين) قاضى طباطبايى
193. (نوادر الاخبار) فيض كاشانى 304 101 ؛ (بحار الانوار) ج31/51
194. (وافى) ج402/2
195. (همان مدرك) 412 129. (تنزيه الانبياء) سيد مرتضى 182/ رضى قم
196. (در انتظار خورشيد ولايت) عبدالرحمان انصارى 149/ حكايت 2 3 4
197. (رجال) بحرالعلوم ج320/3
198. (احتجاج) طبرسى تحقيق محمد باقر موسوى خرسان ج495/2 497 499 . اعلمى بيروت 115.. (كمال الدين و تمام النعمه) 440/ ح8 ؛ (من لايحضره الفقيه) ج520/2 ؛ (وافى) ج413/2
199. (معالم العلماء) ابن شهر آشوب 101 از اين كه شهرآشوب مى نويسد : "سبب توقيع را در مناقب ذكر كرده ام" و در چاپ موجود مناقب مطلبى در اين باره نيست استفاده مى شود بخشى از كتاب مناقب آل ابى طالب از بين رفته است.

200. (الذريعة) آقا بزرگ تهرانى ج 334/15
201. (لؤلؤ البحرين) محدث بحرانى 367 ؛ (مستدرك الوسائل) محدث نورى ج518/3
202. (رجال) بحرالعلوم ج320/3
203. (معجم رجال الحديث) 209/17
204. (كلمه طيبه) 461/; (نجم الثاقب) 247/ حكايت اول ؛ (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالأنوار) ج230/53 حكايت 8
205. (تاريخ قم) محمد حسين ناصر الشريعه تعليق على دوانى 153 ؛ دارالفكر قم (كتاب شناسى تاريخ قم) حسين مدرسى 321 چاپ حكمت قم ؛ (خلاصه البلدان) صفى الدين محمد بن محمد هاشم حسينى قمى مقدمه
206. (قصص العلماء) تنكابنى 359/ علميه اسلاميه 207. (مجالس المؤمنين) قاضى نوراللّه شوشترى ج573/1 اسلاميه تهران
208. (جنة المأوى) چاپ شده در (بحارالانوار) ج252/53 حكايت 22 ؛ (نجم الثاقب) 294 حكايت 15
209. (مهج الدعوات) سيدبن طاووس 296

210. (المهدى) سيد صدرالدين صدر 149/ دار الزهراء بيروت
211. (بوارق الحقايق) بهاء الدين محمد مهدى الشيوخى تحقيق عبدالحكيم بن سليم بن عبدالباب 318 ، مكتبة النجاح طرابلس ليبيا