تاليف: علامه سيد محمد حسين طباطبايى
طبق آنچه از كتاب و سنت استفاده مى شود انسان در فاصله ميان مرگ و رستاخيز عمومى،يك زندگانى محدود و موقتى دارد كه برزخ و واسطه ميان حيات دنيا و حيات آخرت است. (1)
انسان پس از مرگ از جهت اعتقاداتى كه داشته و اعمال نيك و بدى كه در اين دنيا انجام داده مورد باز پرسى خصوصى قرار مى گيرد و پس از محاسبه اجمالى،طبق نتيجه اى كه گرفته شد به يك زندگى شيرين و گوارا يا تلخ و ناگوار محكوم گرديده با همان زندگى در انتظار روز رستاخيز عمومى به سر مى برد. (2)
حال انسان در زندگى برزخى بسيار شبيه استبه حال كسى كه براى رسيدگى اعمالى كه از وى سر زده به يك سازمان قضايى احضارشود و مورد بازجويى و باز پرسى قرار گرفته به تنظيم و تكميل پرونده اش بپردازند،آنگاه در انتظار محاكمه در بازداشت بسر برد.
روح انسان در برزخ،به صورتى كه در دنيا زندگى مى كرد،بسر مى برد اگر از نيكان است از سعادت و نعمت و جوار پاكان و مقربان درگاه خدا بر خوردار مى شود و اگر از بدان است در نقمت و عذاب و مصاحبت شياطين و پيشوايان ضلال مى گذراند.
و در وصف حال گروهى ديگر كه در زندگى دنيا از مال و ثروت خود استفاده مشروع
نمى كنند، مى فرمايد:
حتى اذا جاء احدهمالموت قال رب ارجعون لعلى اعمل صالحا فيما تركت كلا انها كلمة
هو قائلها و من ورائهم برزخ الى يوم يبعثون (4)
«تا آن دم كه به يكى از آنان مرگ مى رسد مى گويد : خدايا! مرا (به دنيا) برگردانيد
شايد در تركه خود كار نيكى انجام دهم، نه هرگز اين سخنى است كه او مى گويد (به
سخنش گوش داده نمى شود) و در پيششان برزخى است كه تا روز رستاخيز ادامه دارد.»
1و2-بحار،ج 2،باب البرزخ.
3-سوره آل عمران،آيه 169
4-سوره مؤمنون،آيه 99 و 100
شيعه در اسلام صفحه 162