حضرت مهدی (عج) : من مایه امان اهل زمینم ، چنان که ستارگان مایه امان اهل آسمان هستند.حضرت مهدی (عج) : من مایه امان اهل زمینم ، چنان که ستارگان مایه امان اهل آسمان هستند.ابوالحسن ربّانى سبزوارى
اين نوشتار بسيار كوتاه، به سيره، رفتار و تعامل حجّت هشتم الهى، حضرت رضا عليه السلام با قرآن پرداخته و گزارشى ناتمام از سيره قرآنى امام رضا عليه السلام ارائه مى دهد. گرچه در اين گستره ، گزارش هاى حديثى و تاريخى ، بسيار اندك است. ولى همين اندك كه خوشبختانه در منابع دست اول ، به چشم مى خورد و به يادگار مانده ، به عنوان بهترين رهيافت ، تقديم به دوستداران قرآن مى شود.
يكى از ياران و راويان حضرت رضا عليه السلام كه نامش ابراهيم بن عباس است ، در
تبيين رفتار حضرت با قرآن، گزارش جالبى را ارائه مى هد ؛ او مى گويد :
امام رضا عليه السلام همه قرآن را در مدت سه شبانه روز تلاوت مى كرد و بارها
به ياران خود مى فرمود : اگر مى خواستم قرآن را در كمتر از اين زمان ، ختم مى كردم
ولى روش من چنين است كه : هيچ يك از آيه هاى قرآن را نمى خوانم مگر اين كه در
آن تأمل و انديشه مى كنم كه در چه زمينه اى و در چه زمانى نازل شد و بدين سبب
است كه قرآن را در سه شبانه روز به پايان مى رسانم. (1)
در جاي ديگر مى گويد : تمام سخنان امام رضاعليه السلام و پاسخ هايى كه به اشخاص مى داد و مثال هايى كه مى فرمود ، همه آنها، بر گرفته از آيات قرآن بود. (2)
رجاء بن ابى ضحاك ، كه يكى از كارگزاران حكومت مأمون و مسئول بردن حضرت از مدينه
به خراسان بود، در ضمن گزارش بلندى كه از چگونگى نماز و عبادت و مسائل جانبى آن
ارائه نموده است، درباره قرآن خواندن آن بزرگوار مى گويد:
چه بسيار ، كه در نيمه هاى شب از رختخواب خويش حركت مى كرد و به تلاوت قرآن
مى پرداخت، هر گاه به آيه اى مى رسيد كه در آن نامى از بهشت يا جهنم، برده شده
بود، آن حضرت مى گريست و از خداوند بهشت طلب مى نمود و از آتش جهنم به خدا پناه
مى برد.(3)
وقتى در نزد حضرت امام رضا عليه السلام از جايگاه والاى قرآن، سخن به ميان آمد، آن بزرگوار در پاسداشت برهان و معجزه بودن اين كتاب فرمود : «قرآن ، ريسمان و رشته مستحكم و دستگيره نيرومند و راه روشن و تعالى بخش خدا است كه انسان را به سمت و سوى بهشت رهنمون مى شود و از گرفتار شدن به آتش جهنم نجات مى بخشد. اين كتاب آسمانى در گستره زمان هرگز كهنگى نخواهد پذيرفت و تلاوت آن بر زبان ها دشوار و خسته كننده نيست ، راز و رمز اين حقيقت آن است كه قــــــرآن فقط براى زمان خاص و امــت ويژهاى قرار داده نشده ، بلكه اين كتاب عالى ترين دليل است براى هر انسانى، و هيچ گاه باطل و كاستى در آموزههايش راه پيدا نمى كند. بدين سبب كه از نزد پروردگار حكيم و ستودنى نازل شده است.(4)
1. لو أَرَدْتُ أَنْ أَخْتِمَهُ أَقَلَّ مِنْ ثلاثٍ لختمتُهُ، لكن ما مَرَرْتُ بِآيَةٍ الاَّ فَكَرْتُ فيها... (عيون اخبارالرضا عليه السلام، ج 2، ص 420، چاپ اختر شمال، 1373 ش/ بحارالانوار، ج 92، ص 204، چاپ مكتبة الاسلامية، تهران/ مسند الرضا، ج 1، ص 40/ المناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 360، انتشارات علامه، قم.)
2. كانَ كَلامُهُ كُلُّهُ و جوابُه و تمثّله، اِنتِزاعاتٍ مِنَ القرآنِ (همان)
3. كانَ يُكْثِرُ بِالّليلِ فىفراشه مِنْ تلاوةِ القرآن، فاذا مَرَّ بِآيةٍ
فيها ذِكر جنّة او نارٍ، بَكى، وَ سَأَلَ اللهَ الجنَّة و تَعوّذ باللهِ من النّار.
(عيون اخبارالرضا عليه السلام ، ج 2، ص 428/ بحارالانوار ، ج 92، ص 180 و ج 49، ص
90/ كشف الغمه ، على بن عيسى اربلى، ج 2، ص 316، چاپ مكتبة بنى هاشم ؛ انوارالبهيه ،
ص 104)
4. هو حبلُ الله المتين، و عروته الوثقى و طريقته المُثلى ولا يخلقُ على
الأزمنِة ولا يغثَ على الألسنة لأنّه لم يُجعَل لزمانٍ دون زمانٍ بل جُعل دليل
البرهان و الحجّة على كلّ انسان ، لايأتيه الباطل من بين يديه و من خلفه تنزيل
مِن لَدُن حكيم حميد.
(مسند الرضا عليه السلام، ج 1، ص 309)
منبع : كوثر ، شماره (62)